कपिलवस्तु , भदाै २१ । कपिलवस्तु जिल्ला लगायत वरपरका छिमेकी जिल्लाहरुमा ड्राेन उडेकाे र चाेरि बढेकाे घटनाले त्रास बनेकाे छ ।

नेपाल-भारत सिमानाका क्षेत्रहरुमा उडिरहेका ड्राेनले तराईका विभित्र जिल्लाहरुमा त्रास बढेकाे छ । ड्राेनसंगै चारिका घटनाहरु बढेपछि स्थानीय सर्वसाधारणले राति पहरा शुरु गरेका छन । नेपाल-भारत सिमा क्षेत्रमा चाेरिकाे घटनाले दुवै देशका सुरक्षाकर्मीलाई चुनाैती थपेकाे छ । केही ठाउँमा ड्राेन उडेकाे केही बेरमा चाेरिका घटनाहरु बढेकाले चाेरि गर्ने आधुनिक तरिका अपनाएकाे स्थानीय बताउँछन् ।

नेपाल-भारत सिमानामा देखिएको ड्रोनबारे दुबै देशका कानुनी दृष्टिकोणसहित स्पष्टीकरण

पछिल्लो केही दिनदेखि खुनुवा–मर्यादपुर सिमाना आसपास, नेपालतर्फ करिब ५–६ किलोमिटर वरिपरि भारतीय क्षेत्रबाट ड्रोन क्यामेरा उडिरहेको देखिएको छ। यस घटनाले सीमावर्ती नेपाली बस्तीहरूमा त्रास फैलिएको छ। तर भारतीय अधिकारीहरूका अनुसार, यो ड्रोन कुनै पनि जासुसी वा सुरक्षात्मक प्रयोजनको लागि नभई भारत सरकारको केन्द्रीय जल आयोगद्वारा सञ्चालनमा ल्याइएको नदी तथा भू–सतहको सर्वेक्षण कार्यक्रमको हिस्सा हो।

के हो यो सर्वेक्षण?

यो अभियान भारतमा सन् 2023 देखि लागू गरिएको ‘नदी नीति’ अन्तर्गत, गण्डक, राप्ती लगायतका सीमावर्ती नदिहरूको डिजिटल म्यापिङ, बहाव नियन्त्रण, बाढीको जोखिम मूल्याङ्कन तथा तटबन्धको अवस्थाबारे तथ्यांक सङ्कलन गर्न सञ्चालन भइरहेको छ।

कानुनी सन्दर्भ – नेपाल र भारतको दृष्टिकोण

नेपाल र भारतबीच खुला सीमाको व्यवस्था भए पनि आकाशीय सीमामा ड्रोन उडान वा प्रवेश गर्नुअघि दुबै देशबीचको पूर्वस्वीकृति आवश्यक हुन्छ। यदि कुनै ड्रोन नेपालको आकाशीय क्षेत्रभित्र अनुमति बिना प्रवेश गर्छ भने, त्यो हवाई सीमाको उल्लंघन मानिन्छ, जुन अन्तर्राष्ट्रिय कानून अनुसार आपत्तिजनक हुन्छ।

नेपालका सुरक्षा निकायहरूले यसबारे सतर्कता अपनाएका छन् र यस्ता ड्रोन नेपालतर्फ प्रवेश भएमा अनुसन्धान र आवश्यक कारबाही प्रक्रिया अघि बढाइने बताएका छन्।

हाल देखिएको ड्रोन गतिविधि सिर्फ नदिको सर्वेक्षणका लागि हो भन्ने पुष्टि भारतीय अधिकारीहरूले गरेका छन्। तर सीमावर्ती क्षेत्रको संवेदनशीलता ध्यानमा राख्दै, स्थानीयबासी र सुरक्षाकर्मी दुवैले उच्च सतर्कता अपनाउनु आवश्यक छ।