चिनले अर्जेन्टिनामा विगत सात वर्षदेखि गोप्य अन्तरिक्ष स्टेशन चलाउँदै आएको छ । यस बेसका लागि सन् २०१४ मा चीन र अर्जेन्टिनाबीच सम्झौता भएको थियो। यो अन्तरिक्ष स्टेशन 200 हेक्टर जमिनमा फैलिएको छ। यसको नाम Espacio Lezano Station हो, जुन अर्जेन्टिनाको Neuquén प्रान्तमा अवस्थित छ। चीनले यस ठाउँमा १६ तले एन्टेना पनि जडान गरेको छ, जसको माध्यमबाट अन्तरिक्षलाई सजिलै निगरानी गर्न सकिन्छ। चीनको पिपुल्स लिबरेसन आर्मी (PLA) रणनीतिक सहयोग बलद्वारा नियन्त्रित यस स्टेशनमा चाइना स्याटेलाइट प्रक्षेपण र ट्र्याकिङ कन्ट्रोल जनरल (CLTC) का कर्मचारीहरू काम गर्छन्। यस्तो अवस्थामा चीनले यस स्पेस स्टेशनबाट अमेरिकाको आकाशमा पनि जासुसी गर्न सक्ने डर छ ।

अर्जेन्टिना किन बन्द गर्न चाहन्छ चिनियाँ अन्तरिक्ष स्टेशन ?

यो चिनियाँ अन्तरिक्ष स्टेशन अर्जेन्टिनाको दक्षिणपश्चिमी प्रान्त न्युक्वेनको बाजादा डेल एग्रियो गाउँबाट १८ माइल टाढा अवस्थित छ। स्टेसन २०१४ मा चीन र तत्कालीन राष्ट्रपति क्रिस्टिना फर्नान्डेज डे किर्चनरको प्रशासनबीच भएको सम्झौताबाट स्थापना भएको थियो। अर्जेन्टिनाको संसदले फेब्रुअरी २०१५ सम्म चिनियाँ स्टेशनलाई अनुमोदन गरेन। तर, २०१३ मा निर्माण सुरु भई २०१७ मा सम्पन्न भएको थियो । यो बेस चीनलाई ५० वर्षको लागि भाडामा दिइएको छ । अर्जेन्टिनाले चीनले यस बेससम्बन्धी भएको सम्झौतालाई पालना नगरेको आशंका गरेको छ । आधारले क्षेत्रका बासिन्दामा पनि असहजता पैदा गरेको छ । अमेरिकी प्रशासनले पनि अर्जेन्टिनामा रहेको यो बेसलाई लिएर आपत्ति जनाएको छ ।

यसैबीच, अप्रिल २ मा, अर्जेन्टिनाको राष्ट्रपति कार्यालयको एक स्रोतले समाचार आउटलेट इन्फोबेसँग कुरा गर्दै राष्ट्रपति जेभियर मेलीले गोप्य चिनियाँ बेसको निरीक्षण गर्ने अनुरोधलाई विचार गरिरहेको बताए। यसको उद्देश्य Neuquén प्रान्तमा चिनियाँ आधारसँग जोडिएको कुनै पनि सम्भावित अनियमितताहरूको मूल्याङ्कन गर्नु हो। प्रतिवेदनले विस्तृत विवरण दिएको छ कि सम्झौताले “आधारको दश प्रतिशत स्रोतहरू अर्जेन्टिनाले प्रयोग गर्ने थियो,” जुन निरीक्षण प्रमाणित गर्नको लागि थियो। ‘सम्झौतामा के स्थापित भयो, के सिर्जना भयो र के बन्न नदिइयो भन्ने कुराको अध्ययन गर्नु जरुरी छ’, स्रोतले भन्यो ।

अर्जेन्टिना चीनलाई दोहोरो झटका दिने तयारीमा

अर्जेन्टिनाको यो निर्णय हालै डेनमार्कबाट २४ पुराना एफ–१६ लडाकू विमान खरिद गर्ने निर्णयपछि आएको हो । यस दौडमा चीनको JF-17 लडाकु विमान पनि परेको थियो, जसलाई अर्जेन्टिनाले अस्वीकार गरेको थियो। चीनले अर्जेन्टिनालाई जेएफ–१७ को बारेमा धेरै आकर्षक अफर पनि दिएको थियो । यो लक्ष्य हासिल गर्न बेइजिङले तत्कालीन राष्ट्रपति अल्बर्टो फर्नान्डेजको नेतृत्वमा रहेको अर्जेन्टिनाको अघिल्लो सरकारसँग पनि सक्रिय रूपमा वार्ता गर्‍यो। तर, नयाँ राष्ट्रपति जेभियर मेइलीको नेतृत्वमा अर्जेन्टिनाले पश्चिमा सरकारहरूसँग आफूलाई पङ्क्तिबद्ध गर्दैछ। चिनियाँ “स्पेस बेस” को सम्भावित निरीक्षणको घोषणा संयुक्त राज्य अमेरिकाको दक्षिणी कमाण्ड (साउथकम) कमाण्डर जनरल लौरा जे रिचर्डसनले रक्षा र सुरक्षा सहयोग बढाउनको लागि अप्रिल २ मा अर्जेन्टिनाको भ्रमणसँग मिल्दोजुल्दो छ।